Khi nhắc đến 2 từ kỷ luật điều đầu tiên hiện lên trong đầu bạn là gì? Đó có phải là giờ nào làm việc ấy, luôn bám sát những mục tiêu, kế hoạch dự định….
Nếu câu trả lời là đúng thì mình tìm thấy đồng minh. Trước đây , mình cũng nghĩ y hệt như thế kỉ luật đối với mình là đúng giờ này làm việc này, đúng giờ kia làm việc kia không viện cớ, không thanh minh, luôn luôn chia nhỏ mục tiêu, kế hoạch để từng bước thực hiện.
Chính vì điều này đã giúp cho mình luôn duy trì thói quen tập yoga trong suốt 10 năm vừa qua và duy trì thói quen đọc sách trong suốt 6 năm.
Nhưng bạn có biết rằng đó cũng chỉ là một phần của kỉ luật mà thôi. Hôm nay, mình sẽ chia sẻ với bạn 4 khía cạnh khác của kỷ luật. Để nhờ đó bạn không còn loay hoay lạc lối trên hành trình đồng hành cùng con cái.
1. Kỷ luật thép thứ nhất là trì hoãn ham muốn.
Trong cuộc sống chúng ta có rất nhiều những ham muốn khác nhau. Và những ham muốn đó thường không có tác dụng gì cho cuộc sống và tương lai của chúng ta.
Bản thân mình trước đây có rất rất nhiều những ham muốn vô bổ như: ham lướt điện thoại đến khi chán thì thôi, mà mình biết việc lướt điện thoại như vậy là không tốt nhưng mình vẫn lướt, ham ăn đồ chiên, xào, nướng, ham chơi….
Bây giờ, mình vẫn lướt điện thoại, vẫn ăn đồ chiên, xào, nướng, vẫn ham chơi…nhưng mình có cách sắp xếp tổ chức khác một chút. Đó là mình làm những việc quan trọng vào những lúc đầu óc mình tỉnh táo và năng lượng ở mức cao nhất. Và khung giờ đó là buổi sáng sớm ngay sau khi thức dạy.
Mình may mắn khi mẹ mình ngày xưa hay giục mình đi ngủ sớm và thức dậy sớm để học bài. Vậy nên, mình vẫn giữ thói quen đó cho đến tận bây giờ. Mình thường đi ngủ trước 9h30 và thức dậy lúc 4h30 – 5h. Vậy là mình có 90 phút buổi sáng làm tất cả những việc mà mình cho là quan trọng như việc biết blog này mình viết vào lúc 4h30, sau đó mình viết nhật kí biết ơn, tập yoga…..
Do thời gian buổi sáng mình ở mức năng lượng cao nhất, tinh thần tinh tấn nhất, và không bị làm phiền bởi những người xung quanh và mạng xã hội nên mình làm việc rất hiệu quả và năng xuất…
Khung giờ thứ hai mà mình cảm thấy làm việc hiệu quả đứng sau khung giờ thứ nhất là buổi tối trước khi đi ngủ. Tuy nhiên, khung giờ này mình vẫn chưa thật sự rèn được tính trì hoãn ham muốn như ở khung giờ thứ nhất. Bằng chứng là có hôm thì mình vào làm ngày những công việc mình cho là quan trọng, nhưng cũng có hôm mình lướt điện thoại 10 đến 20 phút xong mới làm, cũng có hôm mệt quá mình đi ngủ ngay. Có lẽ mình cần rèn luyện nhiều hơn nữa ở khung giờ này.
Thói quen trì hoãn ham muốn còn thể hiện trong rất nhiều những trường hợp khác nhau như: mình phát hiện ra mình ăn rất ít rau xanh và nguyên nhân là mình thường ăn thức ăn và cơm trước còn rau mình ăn sau cùng. Vậy nên, khi bụng đã no vì thức ăn và cơm sẽ không còn chỗ chứa cho rau. Vậy nên, mình chỉ việc thay đổi thứ tự ăn, mình ăn rau trước, ăn thức ăn và cơm sau cùng….
Trì hoãn ham muốn thoạt nghe tưởng chừng như liên quan đến tình dục nhưng thực ra là quá trình sắp xếp giữa thứ ta thích và thứ ta phải làm. Trong đó, niềm vui được gia tăng bằng cách đón nhận và trải nghiệm những sự khổ sở bắt buộc trước, rồi nhanh chóng tận hưởng cảm giác khoan khoái khi được làm điều dễ dàng và ưa thích sau đó. Chỉ có như vậy mới ổn thỏa.
Vì sao cha mẹ cần trì hoãn ham muốn?
Vì con không chỉ nghe những lời cha mẹ nói mà nó còn quan sát những hành động, cử chỉ, thói quen của cha mẹ. Một khi lời nói và hành động của cha mẹ không ăn khớp với nhau hay nói một đường làm một nẻo thì trẻ sẽ khinh lờn và không nghe lời bất kì điều gì mà người lớn nói. Vậy nên, là các bậc cha mẹ chúng ta cần phải làm gương cho con noi theo để con có thể trì hoãn những ham muốn nhất thời và làm những việc quan trọng với cuộc đời chúng.
Thực ra trẻ em đều biết cách trì hoãn ham muốn từ rất sớm bằng chứng là khi chơi với bạn trẻ sẽ nhường và thèm thuồng nhìn bạn mình chơi trước rồi sẽ tận hưởng lượt chơi sau… càng lớn lên thì khả năng trì hoãn ham muốn càng kém đi bằng chứng là các em thích chơi hơn thích học, thích ăn thức ăn hơn là ăn rau…Vậy nên, con rất cần môi trường để duy trì và nuôi dưỡng thói quen trì hoãn ham muốn.
Thế nhưng có một điều thậm chí còn quan trọng hơn cả việc làm gương, đó là tình yêu thương. Ngay cả trong những gia đình lộn xộn, vô tổ chức nhất, nếu yêu thương vẫn chăm hòa thì những gia đình đó vẫn có thể sinh ra những đứa trẻ ngoan. Và cũng không hiếm gia đình có cha mẹ thành đạt – bác sĩ, luật sư, chính trị gia…với lối sống mực thước, nhưng thiếu tình yêu thương nên con cái họ cũng có thể vô kỷ luật và hư hỏng như bất kỳ đứa trẻ nào xuất thân từ những gia đình bần hạng
Gần đây, mình có xem một thước phim của giáo sư đại học Harvard. Cô xuất thân từ gia đình bần hàn có bố mẹ đều là con nghiện, cuộc sống lộn xộn, vô kỷ luật, phải sống nhờ vào trợ cấp xã hội, thậm chí người mẹ còn lừa lấy tiền trợ cấp xã hội của cô để thỏa mãn cơn nghiện của mình để mặc cho con đói rách không được đi học, cha cô thì suốt ngày đánh đập cô…nhưng sau tất cả cô vẫn nhớ đến những ngày thơ ấu mẹ cô yêu thương cô như thế nào, vui đùa cùng cô ra sao…chỉ một chút hơi ấm mờ nhạt ngày thơ ấu mà cho dù hiện tại mẹ cô có đối xử với cô tệ bạc như thế nào thì cô vẫn yêu thương và tha thứ cho mọi lỗi lầm của người mẹ. Cô dùng mọi cách để được đến trường, nỗ lực từng giây từng phút trong những quán rửa bát để học tập, tìm mọi cơ hội mỏng manh để đạt được học bổng của trường đại học havart. Cuối cùng cô cũng hoàn thành ước mơ lớn của mình, đó là dành học bổng của trường trước hơn 100000 thí sinh khác bằng việc kể về cuộc đời của cô và việc cô yêu thương người mẹ tệ bạc củ mình như thế nào.
Tình yêu là liều thuốc chữa lành tất cả và mình sẽ chia sẻ với bạn ở bài viết lần sau.
2. Kỷ luật thép thứ 2 là nhận lãnh trách nhiệm về mình.
Mình không còn nhớ hồi bé bố mình mẹ mình và ông bà hai bên nuôi dưỡng mình như thế nào. Nhưng mình làm trong ngành y tiếp xúc với rất nhiều trẻ nhi và bố mẹ các con. Qua quan sát mình thấy tình trạng đổ lỗi cho người khác, cho đồ vật xung quanh diễn ra rất nhiều. Ví dụ khi con bị ngã bố mẹ hay ông bà vội chạy đến đỡ trẻ dậy và nói “đánh chừa chiếc ghế, chiếc bàn, chiếc bậc thang này…làm đau con”. Một hiện trạng ai ai cũng nhận ra là chiếc ghế, chiếc bàn, chiếc bậc thang này… vốn dĩ đã ở đó rồi, việc vấp ngã là lỗi của trẻ. Vậy vì đâu mà cha mẹ lại đổ lỗi cho những vật vô tri đó?
Hành động tưởng chừng như dỗ dành con, làm nguôi ngoai nỗi đau hiện tại nhưng nó lại hình thành nên một tư duy gây ảnh hưởng xấu đến cuộc đời và tương lai của con, ấy là tư duy nạn nhân hay còn gọi là tư duy người đổ lỗi. Tư duy đó làm cho con không nhận lãnh trách nhiệm về mình. Một đứa trẻ không chịu trách nhiệm cho chính cuộc đời của mình sẽ không bao giờ có thể tiến bộ và luôn ỉ lại cho người những người xung quanh.
Thực ra trong suốt một thời gian dài mình cũng sống trong tư duy của nạn nhân. Điều này xuất phát từ cuộc nói chuyện giữa mẹ và bố “Cái Hường thiệt thòi hơn cái Hương (chị gái mình). Vì hồi xưa, khi mang thai cái Hường nhà mình đang xây nhà nên em không để ý gì đến chuyện bồi dưỡng. Vậy nên, nó không thông minh được như cái Hương” Vậy nên, suốt một thời gian dài mình bỏ bê chuyện học hành vì nghĩ rằng mình học không tốt là do mẹ mình.
Nhưng rồi mẹ mình cũng nói với mình rằng “ai rồi cùng phải lớn, phải trưởng thành, bố mẹ chỉ có thể nuôi đến 18 tuổi. Nếu 18 tuổi, con không đỗ đại học phải tự đi kiếm tiền nuôi thân. Nếu con đỗ đại học thì bố mẹ nuôi thêm 4 năm đại học. Sau 4 năm đại học, con cũng phải tự đi kiếm tiền và nuôi thân”. Lúc ấy, mình cũng không biết đó là tư duy gì nhưng kể từ đó trở đi mình luôn cố gắng, chăm chỉ, nỗ lực học tập và làm việc.
Vậy nên, tư duy nhận lãnh trách nhiệm về mình hay còn gọi là tư duy người kiến tạo là tư duy vô cùng quan trọng. Người nhận lãnh trách nhiệm về mình luôn luôn làm chủ cuộc đời mình, họ nắm trong tay mọi sức mạnh để thay đổi cuộc đời theo như những gì họ mong muốn.
Tuy nhiên, một người có thể nhận lãnh trách nhiệm ở khía cạnh này nhưng lại từ chối nhận lãnh trách nhiệm ở một vài khía cạnh khác. Mình lấy ví dụ: công việc mình đang làm là một nhân viên y tế chuyên chăm sóc trẻ nhi -một công việc vô cùng vất vả và áp lực. Mình luôn luôn cố gắng hoàn thành công việc tốt nhất có thể dù có phải làm việc nhiều hơn người khác hay làm việc quá giờ…nhưng bên cạnh đó mình cũng luôn than vãn rằng công việc quá áp lực mà thu nhập lại thấp.
Lẽ ra, mình hoàn toàn có thể xin nghỉ việc ở bệnh viện để theo đuổi đam mê và nếu thành công mình có thể tăng thu nhập gấp đôi, gấp 3 nhưng mình lại không làm điều đó. Vì môi trường làm việc hiện tại rèn luyện cho mình rất nhiều kỹ năng. Và mình cũng thầm biết ơn môi trường hiện tại đã cho mình nguồn thu nhập ổn định để mình nuôi dưỡng ước mơ.
Bậc cha mẹ luôn ý thức mình phải chịu trách nhiệm về việc gì và không phải chịu trách nhiệm về việc gì cũng sẽ nuôi dưỡng một em bé có tinh thần trách nhiệm hay rèn luyện cho con tư duy người kiến tạo. Con hoàn toàn có khả năng làm chủ cuộc đời mình, kiến tạo cuộc đời mà con mong muốn.
Mình biết con đường rèn luyện còn rất dài và buộc các bậc cha mẹ luôn luôn phải suy ngẫm và trải nghiệm nhưng mình tin chắc rằng nếu có ý thức luyện rèn thì tinh thần chịu trách nhiệm sẽ diễn ra như hơi thở như một lối sống lành mạnh.
3. Kỉ luật thép thứ 3 là tôn trọng sự thật.
Mình từng nghe nói rằng “một nửa chiếc bánh mì vẫn là chiếc bánh mì, một nửa của sự thật không phải là sự thật”.
Trong một số trường hợp cho dù chúng ta nghe hết một câu chuyện nào đó từ đầu đến cuối thì chưa chắc câu chuyện đó đã là sự thật. Vì biết đâu trong lúc kể người kể đã đưa thêm lăng kính, góc nhìn của họ vào câu chuyện đó.
Lúc đó , câu chuyện đã rẽ sang một hướng khác. Hay câu từ của con người quá hạn hẹp để diễn tả hết những sự vật, hiện tượng muôn màu của cuộc sống.
Chúng ta thường nói câu “khách quan mà nói” nhưng trên thực tế không có gì là khách quan. Vì cho dù ta nghĩ điều mình nói là khách quan thì đó cũng chỉ là lăng kính, góc nhìn, kinh nghiệm, trải nghiệm của cá nhân chúng ta mà thôi.
Vậy làm thế nào để tôn trọng sự thật? Muốn tôn trọng sự thật chúng ta cần có con mắt quan sát và lắng nghe không phán xét, không lên án, không buộc tội, không đàn áp. Để quan sát và lắng nghe được chúng ta cần hiện diện có mặt , trọn vẹn 100% cho giây phút hiện tại. Nhìn vạn sự vạn vật như chúng vốn là. Chứ không phải như mình muốn là.
4. Cân nhắc trước sau.
Một lời nói đã được thốt ra thì rất khó có thể lấy lại được. Một hành động đã làm thì cũng không thể thu hồi. Có những lời nói , hành động để lại vết thương sâu dầy cho con trẻ và rất có thể nó sẽ theo con đến hết cuộc đời.
Quan trọng hơn là lời nói, hành động thiếu tỉnh thức của cha mẹ sẽ ảnh hưởng đến cách con nghĩ về mình, ra quyết định và hành động. Vì vậy bạn cần cân nhắc trước sau trước khi nói và hành động nhé?
Tổng kết: Bạn thân mến! Trên đây là 4 kỷ luật thép mình đang trong quá trình rèn luyện và đồng hành cùng con. Mình hy vọng rằng bài viết sẽ giúp cho cha mẹ có thêm thấy biết mới về việc đồng hành cùng con. Cảm ơn anh chị đã đón đọc.
