Đau khổ là một cảm giác mà có lẽ không ai muốn trải qua trên hành trình đời của mình. Nhưng trớ trêu thay ông trời rất hay thử lòng người bằng cách mang cho chúng ta rất nhiều những nỗi đau. Có những nỗi đau bạn có thể nhanh chóng vượt qua. Nhưng có những nỗi đau để lại vết sẹo quá lớn trong tâm hồn khiến chúng ta cứ mãi đau khổ và dằn vặt về nó. Nhưng bạn thân mến tất cả những gì bạn trải qua trên cuộc đời đều chỉ như một trải nghiệm. Trải là trải qua, nghiệm là nghiệm lại. Mỗi trải nghiệm như vậy đều để lại cho bạn một bài học một thông điệp nào đó để bạn tiến hóa hơn lên. Vậy thì nỗi đau cũng có giá trị của nỗi đau đấy chứ.
1. Nguyên nhân dẫn đến đau khổ.
Nguyên nhân xuất phát từ bạn.
Thoạt nhìn thì có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến đau khổ như:
- Lấy phải người chồng phản bội: Khi bị người mình hết mực yêu thương và tin tưởng phản bội thì ai chả đau khổ.
- Con cái không nghe lời: Chúng ta luôn mong muốn những điều tốt đẹp đến với con cái. Vì vậy ta dành hết sự quan tâm, thời gian, năng lượng, công sức của mình vào đó. Nhưng chúng lại không nghe lời mình thì ai mà chả khó chịu.
- Đồng nghiệp không dễ thương: Tất nhiên đã là con người thì ai cũng muốn ở cạnh những người dễ thương. Nhưng sự thật là không phải ai cũng được làm trong môi trường luôn có đồng nghiệp thiện lành…..
Nhưng bạn có biết rằng trên thế giới gian không có một ai khiến bạn đau khổ ngoại trừ chính bạn. Vì sao ư? Vì khổ đau của người này không nhất thiết là khổ đau của người khác. Vì khổ đau là do tâm bạn cảm nhận. Nếu bạn có đời sống tâm hồn phong phú, mạnh mẽ, vững vàng thì không ai có thể làm bạn đau khổ.
Một người chồng phản bội, con cái không nghe lời, đồng nghiệp không dễ thương chỉ là hoàn cảnh bên ngoài. Mà đã là hoàn cảnh bên ngoài thì dù ta có chuẩn bị kỹ lưỡng đến đâu, chăm chút đến mức nào, đầu tư ra sao thì mọi chuyện cũng không bao giờ xảy ra theo ý muốn của ta được. Thứ mà ta có thể kiểm soát đó là THÁI ĐỘ của ta trước tình huống đó.
Xuất phát từ những lần phóng đại cảm xúc.
Đây là nguyên nhân vô cùng phổ biến nhưng không phải ai cũng tinh ý nhận ra. Vì sao lại như vậy? Vì trong cuộc sống mỗi lần có chuyện bất như ý xảy đến dù là nhỏ nhất chúng ta cũng kêu khổ. Chiều cao không như ý cũng khổ. Chiều cao như ý cũng khổ. Không có người thương cũng khổ, được nhiều người thương quá cũng khổ. Trời mưa cũng khổ, trời nắng cũng khổ. Ăn bát bún không cay cũng khổ mà cay quá cũng khổ. Quên chìa khóa cũng khổ….
Đó là những điều bất như ý vô cùng bình thường trong cuộc sống. Nhưng chúng ta liên tục phóng đại cảm xúc của mình lên. Và rồi khi chúng ta không giải quyết triệt để những cơn cảm xúc nhỏ đó đần dần nó tích tụ thành những cơn cảm xúc lớn.
Tựu chung lại tất cả những nỗi khổ niềm đau đều xuất phát từ chính bản thân ta mà ra không có cái gọi là định mệnh, cũng chẳng có cái gọi là số phận ở đây. Tất cả đều do tâm ta mà ra.
2. Cách thoát khỏi khổ đau.
Suy cho cùng khổ đau cũng chỉ là một loại cảm xúc. Mà đã là một cảm xúc thì nó đều mang đến cho bạn một thông điệp, một bài học nào đó. Khi bạn nhận ra thông điệp, bài học của mình thì khổ đau sẽ tự khắc ra đi.
Thái độ sai lầm khi khổ đau đến.
Đè nén, né tránh.
Trong quá trình đồng hành cùng coachee, Hường thấy một đặc điểm rất hay gặp ở coachee khi gặp cảm xúc khó, đó là họ né tránh, đè nén, vờ như không biết cảm xúc đó trong mình bằng những việc làm tiêu khiển như: đi xem phim, mua sắm, đi cafe….
Những việc làm đó chỉ khiến bạn tạm quên đi những cảm xúc đó mà thôi. Nhưng bạn có biết rằng bạn quên không có nghĩa là nó mất đi hoàn toàn. Nó luôn luôn và sẽ mãi nằm ở đó. Thậm trí khi bạn đè nén, né tránh thì một ngày nào đó nó sẽ quay trở lại với bạn và lần quay trở lại lần sau sẽ mạnh mẽ và dữ dội hơn lần trước.
Đồng nhất toàn bộ con người mình với khổ đau đó.
Khổ đau cũng chỉ là một trạng thái cảm xúc. Cảm xúc là quá trình phản ứng hóa học trong cơ thể. Mà đã là quá trình thì có bắt đầu sẽ có kết thúc. Nhưng tại sao khổ đau lại cứ ở bên ta mãi. Là vì chúng ta liên tục tiếp thêm năng lượng cho nó bằng những suy tưởng, suy diễn…Và quan trọng hơn là chúng ta đồng nhất toàn bộ con người mình vào khổ đau đó.
Khi chúng ta đồng nhất toàn bộ con người mình vào khổ đau thì làm sao khổ đau có thể rời bỏ chúng ta mà ra đi được? Khi bạn nói “tôi đang khổ đau” tức bạn đã đồng nhất toàn bộ mình với nỗi khổ niềm đau đó. Và rồi nỗi khổ niềm đau sẽ theo bạn mãi mãi.
Khi bạn nói ” Tôi biết tôi đang có nỗi khổ, niềm đau” tức bạn đã tách mình ra khỏi nỗi khổ niềm đau đó. Và rồi nỗi khổ, niềm đau sẽ từ từ rời khỏi bạn.
Vậy nên thay vì nói ” tôi đang đau khổ” hãy nói ” Tôi biết tôi đang đau khổ.
Đổ lỗi cho đối tượng bên ngoài.
Truy tìm, lên án, buộc tội, đổ lỗi cho đối tượng bên ngoài là việc làm thiếu đúng đắn khi khổ đau đến. Vì tuy rằng những đối tượng bên ngoài như hoàn cảnh, những người xung quanh, sự việc là những yếu tố khiến bạn thấy đau đớn nhưng nếu bạn sở hữu nội tâm vững vàng, mạnh mẽ thì cho dù hoàn cảnh có khó khăn đến mức nào, người khác có gây bao lỗi lầm, vụng dại, sự việc có tồi tệ đến đâu thì bạn cũng sẽ vượt qua.
Khổ đau là do tâm hồn bạn cảm nhận. Vì vậy, cho dù những đối tượng xung quanh có gây cho bạn bao điều bất như ý thì nó cũng chỉ như tác nhân kích hoạt mầm mống khổ đau vốn sẵn có bên trong bạn.
6 bước để thoát khỏi khổ đau
Hằng ngày, chúng ta đảm nhận rất nhiều vai trò khác nhau. Khi thì ta đóng vai làm một người mẹ. Khi thì ta đóng vai là một người vợ, người chồng. Khi thì ta đóng vai là một người đồng nghiệp, nhân viên, người lãnh đạo…
Những vai trò đó vô tình đặt lên ta rất nhiều trách nhiệm, bổn phận đôi khi là sự đòi hỏi, Những vai trò đó vô tình gây cho chúng ta rất nhiều sự kỳ vọng. Càng kỳ vọng nhiều bao nhiêu thì ta lại càng thất vọng và khổ đau bấy nhiêu. Vì trên thế giới này không có bất kỳ một đối tượng nào có thể thỏa mãn tất cả những kỳ vọng, mong muốn của bạn.
Khổ đau cũng vậy. Nếu bạn cố gắng làm chủ cảm xúc của mình thì bạn sẽ càng thất bại trong việc chữa lành những vết thương. Vậy câu hỏi đặt ra là chúng ta cần làm gì với những khổ đau?
Có một vai ít trách nhiệm, ít nghĩa vụ, ít kỳ vọng hơn đó là VAI CỦA MỘT NGƯỜI BẠN. Khi ở vai là người bạn ta sẽ không có những kỳ vọng, những đòi hỏi . Khi ở vai một người bạn ta sẽ dễ dàng thấu hiểu và lắng nghe nhau hơn.
Khổ đau cũng vậy. Khi bạn làm bạn với khổ đau bạn sẽ dễ dàng lắng nghe, thấu hiểu những cảm xúc đó. Từ việc lắng nghe, thấu hiểu bạn sẽ nhận ra được những thông điệp, bài học mà cảm xúc đó mang đến. Khi nhận ra được thông điệp, bài học mà khổ đau mang đến, khổ đau sẽ tự động ra đi. 6 bước làm bạn với khổ đau.
Bước 1: Tĩnh lặng
Đây là một việc làm vô cùng quan trọng khi khổ đau đến. Bởi mọi hành động, lời nói lúc này đều có sự giật dây của phiền não, khổ đau. Khi đã có sự giật dây của phiền não, khổ đau thì hành động đó, lời nói đó thiếu đi tình yêu thương và lòng trắc ẩn. Và rất có thể sau này bạn sẽ hối hận vì điều đó.
Hãy coi nỗi khổ, niềm đau chỉ như những người bạn đến chơi nhà. Khi một người bạn đến chơi nhà thì bạn sẽ làm gì? Có phải bạn sẽ dừng hết mọi hoạt động đang làm để đón tiếp người bạn này một cách lịch sự và tử tế nhất không?
Cách lịch sự và tử tế nhất là mỉm cười. Cho dù bạn cười thật hay cười giả thì não bạn vẫn tiết ra hormone endophin – hormone hạnh phúc. Khi cười, lực phản hồi sinh học sẽ tác động lên hệ thần kinh và hệ thống cơ trên cơ thể. Nhờ đó hệ thần kinh của bán sẽ dịu lại.
Hít sâu thở chậm: giúp tăng cường oxy lên não, giãn mềm các cơ, chậm lại nhịp tim, ổn định huyết áp giúp bạn thấy thư thái, thoải mái.
Bước 2: Chấp nhận người bạn này..
Trên hành trình đời của mình có những người bạn mang lại cho bạn những trải nghiệm vô cùng tuyệt vời. Nhưng bên cạnh đó cũng có những người bạn mang lại cho bạn những trải nghiệm không như ý. Và theo một lẽ tự nhiên bạn muốn bên cạnh người bạn mang lại cho bạn trải nghiệm tuyệt vời. Bạn muốn rời xa những người bạn mang lại cho bạn những điều bất như ý.
Để làm được điều đó bạn cần phải học cách chấp nhận người bạn này. Chấp nhận không có nghĩa là buông xuôi. Chấp nhận để bạn không còn phản ứng, phản kháng, tạo ra những sung đột không đáng có. Chấp nhận để bạn tìm hướng giải quyết. Khổ đau cũng vậy! Bạn cần học cách chấp nhận nó như một phần của cuộc sống.
Thầy Minh niệm có câu nói rất hay và Hường cũng rất tâm đắc:
Không biết thế nào là là khổ đâu
Thì biết đâu là hạnh phúc
Nhờ mộng mị hôm nào ta tìm về tỉnh thức.
Khổ đau và hạnh phúc là một cặp luôn đi cùng nhau. Vì vậy bạn phải cảm nhận và chấp nhận khổ đâu thì bạn mới có thể cảm nhận được hạnh phúc.
Bước 3: Chào đón khổ đau.
Điều tệ nhất là khách đến chơi nhà mà không được tiếp đón. Khi không tiếp đón, đón nhận tức bạn đang đè nén, né tránh đau khổ. Làm như vậy khổ đau không những không ra đi mà nó vẫn ở đó phát triển thành cơn cảm xúc lớn hơn.
Sau khi đã chấp nhận hãy chào đón người bạn này. Chào đón bằng cách gọi đúng tên. Không dán nhãn tiêu cực hay tích cực. Mọi cảm xúc đến với ta đều trung tính. Tích cực hay tiêu cực chỉ là nhãn bạn dán lên nó mà thôi. Vì mọi cảm xúc đều có giá trị tương đương nhau trên hành trình phát triển.
Bước 4: Khám phá.
Tìm hiểu xem tại sao người bạn cảm xúc này lại ghé thăm? Tại sao nó lại ghé thăm lúc này? Không phán xét tất cả chỉ là sự tò mò. Cơn cảm xúc này đang dạy bạn một điều gì đó. Khi bạn đổ lỗi là bạn mất đi cơ hội chuyển hóa.
Quan sát cảm xúc với lòng trắc ẩn, sự tử tế, trắc ẩn với chính mình, bạn sẽ khám phá ra nó.
Bước 5: Hiểu chính mình để nhận ra thông điệp và bài học.
Một cơn cảm xúc sẽ trôi đi nếu bạn học được bài học và thông điệp nó mang lại. Để học được bài học, nhận được thông điệp bạn cần lắng nghe, chiêm nghiệm.
Sau mỗi cơn cảm xúc đó là cái thấy, cái biết mới. Đằng sau muộn phiền là cả bầu trời trí tuệ, kiến thức. Nó chính là người thầy dạy bạn một điều gì đó để bạn phát triển hơn lên.
Cảm xúc thôi thúc bạn hành động vì đó là cảm xúc bảo vệ. Khi hiểu thành ý tốt của cảm xúc bạn càng trân trọng, trân quý nó. Cảm xúc càng khó khăn bạn càng nên trân trọng và biết ơn.
Bước 6: Hành động.
Khi nhận được bài học hay thông điệp cảm xúc mang lại bạn nên lập cho mình kế hoạch hành động để bạn phát triển hơn lên trên hành trình đời của mình.
Bất kì hành động nào bạn có thể làm ngay lúc này dù là nhỏ nhất cũng đều trân quý. Nó giúp bạn tiến gần hơn đến nơi bạn muốn đến. Nó giúp bạn tiến gần hơn đến nơi bạn muốn trở thành.
Ví dụ: Chỉ đeon giản bạn hãy mỉm cười một cái. Hay ngừng đổ lỗi, đổ thừa….
3. Những việc nên làm để bớt khổ.
Khổ đau do tâm sinh ra và cũng do tâm mất đi. Không có cái khổ đau nào xuất phát từ bên ngoài. Tất cả đều xuất phát từ tâm chúng ta mà ra. Vậy nên, chúng ta cẩn quay về chăm sóc vườn tâm của mình để đó là nơi đầy hoa trái đầy tình thương yêu và lòng nhân ái. Một số cách Hường hướng dẫn cho coachee của mình và thấy nó rất hiệu quả.
Thiền.
Thiền là trạng thái tỉnh thức nhận biết tất cả những gì xảy ra bên trong và bên ngoài cơ thể. Khi bạn thực hành thiền bạn sẽ nhận biết được phiền não bên trong tâm hồn. Nhờ có sự nhận biết đó bạn sẽ dễ dàng chấp nhận. Nhận biết, chấp nhận là bước đầu tiên để chữa lành vết thương tâm lý.
Hường có cái nhìn rất mở về thiền. Không nhất thiết bạn phải đến thiền đường ngồi yên, bất động hàng giờ mới được gọi là thiền. Bạn hoàn toàn có thể thực hành thiền ngay trong cuộc sống hằng ngày. Đưa tâm quay trở về đoàn tụ với thân mọi lúc, mọi nơi. Khi bạn đi bạn biết mình đang đi. Khi bạn ăn bạn biết mình đang ăn. Khi bạn uống nước bạn cảm nhận từng vận động nhỏ của đôi tay, của môi, miệng, cổ họng….
Tất nhiên những nơi mang nguồn năng lượng an lành, bình yên như thiền đường cũng rất quan trọng để bước đầu chúng ta nhập môn được thuận lợi hơn. Nhưng sau những giờ trên thiền đường chúng ta phải trở về cuộc sống thường nhật. Ta phải tiếp xúc với biết bao đối tượng, biết bao điều bất như ý.
Thiền là sống trọn vẹn 100% cho giây phút hiện tại. Khi sống 100% cho giây phút hiện tại, tâm trí bạn sẽ không lui về những nỗi khổ niềm đau trong quá khứ. Nó cũng không lang thang tới những muộn phiền, lo lắng cho tương lai. Đức phật nói hiện tại rất ít khi làm ta đau khổ chỉ những mộng tưởng về quá khứ và tương lai mới làm ta đau khổ.
Chánh niệm
Chánh niệm là quan sát các đối tượng với một thái độ đúng đắn với một tâm trong trẻo không nhận xét, không đánh giá, không kết luận, không dán nhãn hiệu
Nếu bạn quan sát đối tượng với thói quen thường tình hay nhận xét, hay đánh giá, hay kết luận, hay đàn áp, hay dán nhãn hiệu của mình thì điều đó chỉ gọi là niệm chưa gọi là chánh niệm.
Tất cả mọi khổ đau đều do tâm mà sinh ra. Vì vậy khi bạn thực hành chánh niệm bạn sẽ nhìn đối tượng với cái tâm trong trẻo nhất. Nhờ đó suy nghĩ, cảm xúc của bạn không bị phóng đại. Khi cảm xúc, suy nghĩ không bị phóng đại thì khổ đau cũng sẽ mất dần.
Bớt kỳ vọng.
Nguyên nhân của khổ đau là kỳ vọng quá nhiều nơi người khác. Nhưng trên thế gian này không ai có thể đáp ứng được hết những kỳ vọng của bạn, không một ai có thể làm đúng ý của bạn. Ngay cả chính bạn cũng không thể đáp ứng được tất cả các kỳ vọng của chính mình.
Bạn càng kỳ vọng bao nhiêu bạn càng thất vọng bấy nhiêu. Trong một số trường hợp sự kỳ vọng đôi khi cũng phát huy tác dụng của nó. Nhưng bạn hãy kiểm soát kỳ vọng của mình và đặt nó đúng chỗ. Hạn chế kỳ vọng nơi người khác. Vì chúng ta tuy sống chung dưới một bầu trời, có thể chúng ta là người cùng một nhà nhưng mỗi người lại có trải nghiệm, kinh nghiệm và bài học riêng của mình. Vậy nên kỳ vọng người khác làm theo đúng ý của mình là việc không khả thi.
Tổng kết.
Không một ai, một hoàn cảnh hay tình huống nào mang đến khổ đau cho bạn. Vì khổ đau do tâm sinh ra. Nếu bạn có tâm hồn phong phú, mạnh mẽ, vững chãi thì những chuyện bất như ý ngoài kia khó có thể làm bạn khổ đau. Khổ đau cũng có giá trị tương đương với hạnh phúc. Khi bạn học được bài học hay thông điệp của khổ đau nó tự khắc sẽ ra đi. Cảm ơn bạn đã đón đọc. Xin chào và hẹn gặp lại.
