Trầm cảm sau sinh là hiện tượng khá phổ biến ở phụ nữ sau quá trình sinh nở. Trước đây, mình nghĩ rằng mình đã có một cuộc sống đầy dưỡng chất nên sẽ không bị trầm cảm sau sinh.
Nhưng dạo gần đây, mình hay có những hình ảnh mình hại cậu bạn thân nhỏ tuổi (con mình) cộng thêm những suy nghĩ tiêu cực, những câu hỏi như mình sinh ra để làm gì? Đâu là ý nghĩa thật sự của cuộc sống? Mình làm những việc này để làm gì? Những câu hỏi đó đeo bám mình suốt khoảng thời gian dài
Sẵn những kiến thức về tâm lý đã học, đã đọc trước đó, mình lờ mờ nhận ra mình bị trầm cảm sau sinh.
Vậy trầm cảm sau sinh là gì? Nguyên nhân đến từ đâu? Cách điều trị ra sao? Hãy cũng mình tìm hiểu trong bài viết này nhé!
1. Khái niệm về trầm cảm sau sinh.
Trầm cảm sau sinh là hiện tượng rồi ạ loạn cảm xúc ở phụ nữ, thay đổi về thể chất, tâm lý, hành vi.
Người trầm cảm sau sinh hay cảm thấy mệt mỏi, buồn chán, cáu gắt, suy nghĩ tiêu cực, lo lắng nhiều vấn đề của cuộc sống.
Buồn chán ở trầm cảm sau sinh không phải là nỗi buồn chán bình thường nó là cảm giác trống rỗng từ bên trong.
Những người trầm cảm sau sinh đôi khi bị đơ cứng về cảm xúc
Bản thân mình dạo gần đây hay có những hình ảnh kinh dị xuất hiện trong đầu về việc làm hại cậu bạn thân nhỏ tuổi, những hình ảnh kinh dị đến nỗi có lẽ chỉ thấy trong phim. Vì mình tin chắc rằng một người mẹ yêu thương con vô điều kiện thì sẽ không bao giờ có những suy nghĩ đó.
Đôi khi mình cũng hay buồn chán và cảm thấy trống rỗng vô cớ hay mình hay lo lắng thái quá về các vấn đề của cậu bạn thân nhỏ tuổi như vùng da quanh hậu môn của cậu chỉ mọc vài cái mụn đỏ cũng khiến mình dằn vặt bản thân, lo lắng mãi không nguôi, mình sợ tình trạng nặng lên con sẽ đau, sẽ quấy khóc, sẽ bỏ bú, sụt cân, nhiễm trùng, nhiễm khuẩn phải vào viện điều trị….Đó là hiện tượng phóng đại một vấn đề bé tí của cuộc sống.
2. Các cấp độ của trầm cảm sau sinh.
Thông qua những cuốn sách, những bài pháp thoại của Thầy Minh Niệm thì mình đúc rút được rằng có 3 cấp độ của trầm cảm sau sinh
Cấp độ 1: Trầm cảm sau sinh nhẹ.
Cấp độ 2: Trầm cảm sau sinh vừa.
Cấp độ 3: Trầm cảm sau sinh nặng.
Nhiều trường hợp trầm cảm sau sinh có thể tự khỏi nhưng nhiều trường hợp phải thăm khám bác sĩ và phải tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị mới khỏi.
3. Nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh
Hiện nay, các nhà khoa học chưa tìm ra nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh nhưng có thể do:
- Thay đổi nội tiết tố: Khi phụ nữ mang thai nồng độ nội tiết tố nữ estrogen và progesterone tăng cao. Sau khi sinh con, nồng độ hormone nhanh chóng sụt giảm xuống mức bình thường. Các nghiên cứu chỉ ra, sự thay đổi đột ngột này có thể dẫn đến trầm cảm cho phụ nữ mang thai và sau sinh.
- Tiền sử rối loạn tâm lý: Rối loạn tâm lý, trầm cảm có thể tái phát vì thế đối với phụ nữ từng có có tiền sử trầm cảm trước hoặc trong khi mang thai thì sẽ có nguy cơ cao trầm cảm sau sinh.
- Sức khỏe giảm sút: Những phụ nữ sau sinh có thể trạng yếu, bị đau trong quá trình sinh nở thường tác động tâm trạng phụ nữ. Cơn đau kéo dài, cộng với việc chăm con mới sinh vất vả nảy sinh tâm lý bực bội, cáu gắt, gia tăng cảm giác chán ghét bản thân và cả em bé.
- Yếu tố kinh tế, đời sống: Các yếu tố kinh tế, đời sống ảnh hưởng đến tâm lý phụ nữ sau sinh. Điều kiện kinh tế khó khăn, hoàn cảnh sống chật chội đông đúc, thiếu quan tâm chia sẻ từ chồng và người thân, áp lực với các hủ tục sau sinh, mâu thuẫn trong các quan niệm chăm nuôi con nhỏ giữa các thế hệ sẽ làm gia tăng cảm xúc tiêu cực từ phụ nữ dẫn đến trầm cảm.
Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ làm tăng nguy cơ khiến phụ nữ sau sinh bị trầm cảm bao gồm:
- Tuổi tác tại thời điểm mang thai (tuổi càng trẻ, tỷ lệ trầm cảm càng cao);
- Mâu thuẫn về việc mang thai;
- Tiền sử gia đình có người bị rối loạn tâm thần;
- Trải qua một sự kiện cực kỳ căng thẳng, như mất việc làm hoặc khủng hoảng sức khỏe;
- Trẻ sinh ra yếu ớt, dễ bệnh, hoặc phát hiện dị tật, gặp nhiều vấn đề sức khỏe;
- Phụ nữ sinh đôi, hoặc sinh ba, hoặc có nhiều con rồi sinh thêm;
- Sống một mình, bị hạn chế giúp đỡ do dịch bệnh;
- Xung đột hôn nhân sau khi sinh con, bạo lực gia đình;
- Thiếu ngủ và quá tải vì thức đêm chăm con dài ngày; lo lắng, hoài nghi về khả năng nuôi con của bản thân;
- Lo ngại về ngoại hình, tăng cân mất kiểm soát hoặc sụt cân sau sinh…
Nguồn tham khảo: https://tamanhhospital.vn/tram-cam-sau-sinh/
4 Dấu hiệu nhận biết trầm cảm sau sinh
Phụ nữ bị trầm cảm sau sinh rất khó nhận biết, cho đến khi họ có biểu hiện hành động, cảm xúc tiêu cực ảnh hưởng sức khỏe bản thân. Mọi gia đình có phụ nữ mới sinh cần quan tâm lưu ý những dấu hiệu khởi phát trầm cảm như sau:
- Thay đổi cảm xúc, tâm trạng, chán nản, bồn chồn, ủ rũ;
- Khóc nhiều;
- Ít nói chuyện, xa lánh gia đình và bạn bè;
- Chán ăn hoặc ăn nhiều hơn bình thường;
- Mất ngủ triền miên hoặc ngủ quá nhiều;
- Mệt mỏi quá mức;
- Suy nghĩ, hành động, phản ứng chậm hoặc lặp lại;
- Không có hứng thú hay niềm vui với các hoạt động xung quanh ngay cả khi thường ngày yêu thích;
- Dễ cáu gắt, khó chịu và tức giận;
- Tâm trạng lo âu mình không phải là một người mẹ tốt;
- Không có hứng thú với em bé hoặc cảm thấy em bé dường như không phải là con của mình;
- Giảm trí nhớ, giảm khả năng suy nghĩ tập trung hoặc đưa ra quyết định;
- Suy nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé;
- Suy nghĩ thường xuyên về cái chết hoặc tự tử
Nguồn tham khảo: https://tamanhhospital.vn/tram-cam-sau-sinh/
Mình phát hiện mình bị trầm cảm sau sinh khi liên tục xuất hiện những hình ảnh làm hại cậu bạn thân nhỏ tuổi, có những tư duy, suy nghĩ tiêu cực
5. Cách vượt qua trầm cảm sau sinh
Xin lưu ý mình không phải bác sĩ vậy nên đây chỉ là những phương pháp hỗ trợ mà mình đã kiểm chứng và đã tự khỏi. Nếu có bất kì dấu hiệu gì của trầm cảm sau sinh bạn cần đi thăm khám bác sĩ nhé.
Sau đây mình giới thiệu với bạn một số cách mình vượt qua giai đoạn khó khăn
5.1 Luyện tập nhòa trở lại.
Mình sinh mổ. Vậy nên, phải ít nhất 3 tháng sau mình mới được phép luyện tập yoga trở lại lại để vết thương có thời gian phục hồi.
Thế nhưng trong trường hợp này một con ngựa đau không nhất thiết phải cả tàu bỏ cỏ. Vậy nên mình vẫn bắt đầu khởi động lại việc luyện tập yoga sau 1 tháng sau sinh.
Tất nhiên, mình phải có kiến thức rất sâu đây về bộ môn này (vì mình đã có kinh nghiệm tập yoga 11 năm và 9 năm dạy yoga) nên mình mới có thể tự thiết kế những bài tập nâng cao sức khỏe mà không ảnh hưởng đến vết mổ.
Nếu bạn muốn luyện tập yoga nhưng không biết bắt đầu từ đâu hãy tham gia khóa học này của mình nhé!
Sau tập yoga đều đặn khoảng 2 tuần mình thấy những chuyển biến rõ trên cơ thể thể chất như: mình đỡ đau mỏi người, cảm thấy các cơ xương khớp linh hoạt, uyển chuyển hơn.
Ngoài ra, sau mỗi lần tập tinh thần mình trở nên phấn khởi, bình an, hạnh phúc hơn.
Vì khi luyện tập yoga các cơ, khớp sẽ giãn ra từ đó tạo một lực phản hồi sinh học lên hệ thần kinh khiến hệ thần kinh cũng được thả lỏng và thư giãn. Ngược lại hệ thần kinh được thả lỏng và thư giãn cũng tạo một lực phản hồi sinh học lên cơ, xương, khớp giúp cơ, xương, khớp cũng được làm mềm. Đây là sự tác động qua lại lẫn nhau.
Khi luyện tập yoga thì hệ thần kinh của chúng ta sẽ tiết ra các hormone hạnh phúc như serotonin, endorphins, oxytocin giúp bạn cảm nhận sự bình an, hạnh phúc chân thật bên trong.
Nói chung mọi câu từ sẽ không thể miêu tả hết được sự tuyệt vời của yoga. Bạn phải là người trải nghiệm mới có thể cảm nhận được hết sự tuyệt vời này.
5.2 Viết nhật kí biết ơn.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh. Nhưng bạn có biết rằng cho dù đó là nguyên nhân nào đi chăng nữa thì nó cũng chỉ là một phần của cuộc sống và vẫn có điều để chúng ta cảm thấy biết ơn:
Nếu là do sự sụt giảm của các hormones thì ta cũng rất may mắn khi các horrmone đó vẫn còn hoạt động và ít nhiều vẫn đang hỗ trợ ta.
Nếu là do mâu thuẫn với mẹ chồng, nàng dâu thì điều đó cũng mang đến cho chúng ta một bài học nào đó để ta tiến hóa hơn và phát triển hơn về mặt nhận thức và chúng ta cũng cần biết ơn những bài học ra học được.
Nếu đó là do vấn đề tài chính thì ta lại càng biết ơn hiện nữa vì đây là cơ hội để ta khám phá ra sức mạnh của bản thân….
Nếu đó là do ta chưa kịp thích ứng với việc nuôi dưỡng một em bé thì hãy biết ơn cơ hội này để ta trưởng thành hơn…..
Với bản thân mình, mình cũng đã từng rất stress khi thấy mấy cái mụn xung hậu môn và vùng da ở mông. Nhưng mình vẫn biết ơn khi cậu bạn thân nhỏ tuổi vẫn bú tốt, ngủ tốt, tăng cần điều.
Hay mình cũng rất stress khi bất đồng quan điểm với chồng, mẹ chồng, mẹ đẻ trong việc chăm sóc cậu bạn thân nhỏ tuổi nhưng mình vẫn cảm thấy biết ơn vì trước đi mình đã trang bị cho mình tư duy đó là mỗi người là cá thể riêng biệt, có kinh nghiệm và trải nghiệm sống khác nhau.
Vậy nên, mình luôn tôn trọng sự khác biệt của mọi người. Tất nhiên, có những lời góp ý mình vẫn tiếp thu nhưng mình vẫn có góc nhìn riêng và cách xử lý của riêng mình.
5.3 Phơi nắng và thiên nhiên
Mình sinh đúng đợt chuyển giao từ mùa đông sang mùa xuân. Vậy nên, bầu trời lúc này rất ít nắng.
Cộng thêm với việc mình ở cữ suốt ngày mình phải ở trong nhà nên mình thấy rất bí bách và khó chịu
Nhưng hễ hôm nào bầu trời cao và xanh thì mình đều ra ban công đón nắng, đón gió hít thở khí trời ngắm rặng cây già trước cửa nhà.
Mà kể cả không có nắng đi chăng nữa thì mình vẫn ra ban công cho thay đổi không khí và tiếp xúc với thiên nhiên.
Khi được phơi nắng và tiếp xúc với thiên nhiên như vậy mình cảm thấy cơ thể như được tiếp thêm một sinh lực mới, như thể mình vừa được sinh ra thêm một lần nữa.
Vì sao lại như vậy?
Vì từ thời tổ tiên của ta xa xưa đã sống trong thiên nhiên, trong các vách đá, cánh rừng. Vậy nên, chúng ta luôn luôn là một phần của thiên nhiên. Đứng trước thiên nhiên, vũ trụ bao la hùng vĩ ta cảm thấy được ôm ấp, được vỗ về và ta cảm giác nỗi buồn, nỗi đau trong ta như bé lại.
Và khi được phơi mình dưới ánh nắng mặt trời rực rỡ ta sẽ tổng hợp vitamin D, nhờ đó tổng hợp canxi – một chất dẫn truyền thần kinh.
Bởi vậy, nếu bạn bị trầm cảm sau sinh hãy ra ngoài trời, tiếp xúc với thiên nhiên nhiều nhất có thể.
5.4 Hít thở.
Mình vô cùng may mắn khi có thâm niên tập yoga 11 năm nay.
Việc đầu tiên mình làm khi luyện tập yoga không phải là luyện tập các tư thế mà là quay trở về tập trung vào hơi hít thở.
Từ việc quay trở về tập trung vào hơi hít thở mình nhận biết sự sống đang diễn ra quanh mình, mình nhận biết cơ thể này, vũ trụ này và cả cộng đồng loài người đang trợ lực cho mình để mình có thể tiếp tục sống.
Nhờ việc quan sát, bám trụ vững chắc vào hơi hít vào và thở ra mình ngắt kết nối và ngừng tạo ra những xung lực cho những nỗi khổ, niềm đau trong quá khứ và những lo lắng cho tương lai. Từ đó, mình cảm nhận được bình an, hạnh phúc trọn vẹn chân thật bên trong.
5.5 Thay đổi chế độ dinh dưỡng.
Bạn là sản phẩm những gì bạn ăn. Vậy nên, nếu bạn đang có một chế độ ăn không tốt cho cơ thể thể chất thì chắc chắn cơ thể tinh thần cũng ảnh hưởng.
Sau sinh, rất nhiều chị em phụ nữ phải thực hiện chế độ ăn ở cữ, ăn uống theo dân gian truyền miệng được ăn món này, không được ăn món kia, món này lợi sữa, món kia ít sữa…nhưng rất ít người để ý xem đó có phải là món ăn tốt cho cả mẹ lẫn con hay không?
Mình vô cùng may mắn khi được ở riêng từ ngày lập gia đình. Vậy nên, việc ăn uống khá thoải mái từ ngày mang thai trong bài thai giáo vị giác mình có chia sẻ bạn có thể ăn bất kì loại thức ăn bạn thích miễn là nó tốt cho cả mẹ và con.
Bây giờ cũng vậy, mình ăn bất kì món nào mình thích miễn là mình thấy ngon miệng, tốt cho cả mẹ và con.
Nhiều bạn sẽ thắc mắc rằng có những món ăn lợi sữa thì nên ăn nhiều, món ăn làm mất sữa thì nên ăn ít.
Nhưng trong cuốn sách “tận hưởng hành trình nuôi con bằng sữa mẹ” bác sĩ An Thy có viết “cơ chế sản xuất sữa là phụ thuộc vào nhu cầu của em bé- tức phản xạ bú mút”
Vậy nên không có chuyện ăn món này nhiều sữa, ăn món kia ít sữa mẹ nhé. Biết được điều này mình chọn thực phẩm mình yêu thích và ăn nó trong sự biết ơn sâu sắc
Những thực phẩm mình chọn chủ yếu là động vật dưới nước như : tôm, của, cá…rau và các loại trái cây.
Do mình nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ nên mình chia nhỏ thành 3 bữa chính gồm cơm, canh, rau, thức ăn, 2 bữa phụ gồm trái cây theo mùa như cam, vú sữa, hồng xiêm, bưởi táo, tinh bột sống như ngô, khoai….
5.6 Thực hiện lối sống lành mạnh.
Một số bạn sẽ nói sinh con rồi làm sao thực hiện được lối sống lành mạnh? Trong khi phải thức đêm dậy hôm chăm con. Cả cuộc sống đảo lộn theo lịch sinh hoạt vô thường của em bé? Những lúc con ốm, con đau thì có mà cả tâm hồn và trái tim đều kiệt quệ nói gì đến việc chăm sóc cho mình.
Đúng sinh con phụ nữ sẽ phải chịu rất rất nhiều áp lực
Áp lực đầu tiên xoay quanh em (chúng ta phải thay đổi thời gian biểu để bắt nhịp với lịch trình sinh hoạt của em bé, rồi khi em bé ngủ ngày cày đêm, những lúc ốm đau bệnh tật, khóc dạ đề, khủng hoảng giữa xấc tuần, các tháng, các tuổi….)
Áp lực thứ 2 xoay quanh các mối quan hệ: mối quan hệ giữa mình với chính mình, mối quan hệ giữa mình với những người xung quanh: làm thế này không được, phải làm thế này cơ, có mỗi cái việc chăm con thôi mà cũng….
Áp lực thứ 3 xoay quanh chuyện tài chính: sinh và chăm sóc em bé đồng nghĩa với việc bạn sẽ phải ở nhà và điều đó có khả năng cao bạn không có thu nhập. Nếu như bạn chưa chuẩn bị nguồn tài chính đủ tốt trước đó thì vấn đề tài chính khiến ta rơi vào stress….
Nhưng càng áo lực bạn càng phải thực hành lối sống lành mạnh để đảm bảo sức khoẻ về thể chất và tính thần để đủ bình an, vững chãi đối diện với áp lực đó.
Dẫu biết rằng chăm con nhỏ khiến quỹ thời gian, tiền bạc, sức lực của bạn trở nên eo hẹp nhưng bất kì thời điểm nào, thời gian nào cho dù là đang chăm sóc với em bé hãy kết nối thật sâu sắc với hiện tại tận hưởng hành trình nuôi con, tận hưởng những phút giây còn có mặt bên con ấy cũng là lối sống lành mạnh.
Bản thân mình cũng vậy, khi cậu bạn thân nhỏ tuổi ngủ là lúc mình ngồi viết blog này, viết các bài đăng Facebook để mình cái nghiện việc lướt tik tok, lướt các video ngắn trên các nền tảng mạng xã hội – nơi tạo ra dopamine độc hại.
Hay khi cho cậu ti mình cũng nhìn thật sâu vào gương mặt cậu để cảm nhận được niềm hạnh phúc đong đầy khi được làm mẹ, được nhìn thấy cậu vẫn bú tốt, ngủ khỏe, cảm nhận sự phát triển khỏe mạnh nơi cậu.
Khi mình thay tã, tắm làm công tác vệ sinh, giặt đồ cho cậu mình vẫn cảm nhận sâu sắc rằng cũng may mà mình vẫn còn sức khoẻ, con vẫn bên mình để mình có thể trải nghiệm những việc này…..
Vậy đó, ngoài việc ăn uống, vận động, ngủ nghỉ đủ giấc thì việc có mặt hiện diện 100% cho giây phút hiện tại, trân trọng biết ơn những gì mình đang có cũng là một lối sống lành mạnh và đầy phẩm chất.
